Υπάρχουν διάφορες θεωρίες που προσπαθούν να ρίξουν φως στον τρόπο λειτουργίας της Τεχνικής Bowen.
Σύμφωνα με μία από αυτές το Bowen διεγείρει τους αισθητικούς ιδιοϋποδοχείς, τις αισθητήριες ίνες στα άκρα του περιφερικού νευρικού συστήματος, ενθαρρύνοντας έτσι το σώμα να ευθυγραμμισθεί και να επανέλθει στη φυσική του κατάσταση υγείας. Οι αισθητικοί ιδιοϋποδοχείς παρέχουν στο σώμα την αντίληψη θέσης και κίνησης. Τα άκρα του νευρικού περιφερικού συστήματος περιέχουν μία ποικιλία υποδοχέων, που είναι τοποθετημένοι μέσα στον συνδετικό ιστό, στους μύες, στους τένοντες, στους συνδέσμους και στις περιτονίες. Ένας συγκεκριμένος ιδιοϋποδοχέας -ο αισθητικός ιδιοϋποδοχέας πόνου- παίζει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα της τεχνικής Bowen. Οι αισθητικοί ιδιοϋποδοχείς πόνου είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο επιβλαβές ερέθισμα, το οποίο πιθανότατα στην πράξη βλάπτει τον σωματικό ιστό.
Ενίοτε αποκαλούνται ιδιοϋποδοχείς πόνου, αν και αυτός ο όρος είναι παραπλανητικός, διότι ο πόνος διερμηνεύεται σε υψηλότερα επίπεδα του εγκεφάλου. Αισθητικοί ιδιοϋποδοχείς πόνου βρίσκονται στους περισσότερους σωματικούς ιστούς, αλλά απαντώνται ιδιαίτερα στην περιτονία, ένα ινώδες περικάλυμμα που περιβάλλει, περικλείει, υποστηρίζει και αναρτεί τον μυϊκό ιστό και άλλα όργανα του σώματος. Η περιτονία δημιουργεί χώρο μεταξύ κάθε μυϊκής ομάδας, μεμονωμένων μυών και μεμονωμένων ινών, ως και σε μικροσκοπικό επίπεδο, επιτρέποντας μία άριστη και υγιή κίνηση των υγρών σε όλους τους μύες και τις αρθρώσεις του σώματος.
Όταν το σώμα τραυματίζεται, π.χ., σπάει ένα δάκτυλο του ποδιού, οι αισθητικοί ιδιοϋποδοχείς πόνου στέλνουν ένα αντανακλαστικό μήνυμα με ταχύτητα 70 – 120 m/s κατά μήκος των κεντρομόλων ινών προς τον θάλαμο του εγκεφάλου. Ο φλοιός του εγκεφάλου επεξεργάζεται την πληροφορία και το σώμα βιώνει πόνο. Μετά την επεξεργασία της η πληροφορία επιστρέφει στο σημείο τραυματισμού κατά μήκος των φυγόκεντρων ινών, ώστε να ξεκινήσει η διαδικασία θεραπείας, συστέλλοντας τους μύες και δημιουργώντας φλεγμονή στην περιοχή.
Εάν ο πόνος επιμείνει για μακρύ χρονικό διάστημα, η περιτονία παραμένει σε συστολή, για να προστατέψει την περιοχή του πόνου, προκαλώντας δυσλειτουργία ή περιορισμό στην κίνηση του ιστού που την περιβάλλει. Έτσι ακόμη και όταν ο τραυματισμός έχει θεραπευθεί, συνεχίζουμε να χωλαίνουμε, διότι η περιτονία έχει περιορίσει την κίνηση.
Με κάθε κίνηση Bowen, η περιτονία κινείται ελαφρά, χωρίς όμως να διαχωρίζεται βίαια. Όταν οι περιτονικές συμφύσεις χαλαρώσουν και ο ουλώδης ιστός μαλακώσει και συρρικνωθεί, τότε η περιτονία είναι σε κατάσταση να μειώσει την έντασή της. Οι μυοσκελετικές δομές μπορούν τότε να αυξήσουν την κινητικότητά τους και να ενεργοποιήσουν το πλήρες δυναμικό της ισχύος τους.
Έτσι, τεντώνοντας τις κολλαγόνους ίνες και μεταβάλλοντας το σχήμα του συνδετικού ιστού με τις χαμηλής έντασης κινήσεις Bowen, οι αισθητικοί ιδιοϋποδοχείς πόνου, που βρίσκονται μέσα στην περιτονία και το συνδετικό ιστό, διεγείρονται και μεταδίδουν ένα ερέθισμα ΜΗ αισθητικού πόνου μέσω του κεντρικού νευρικού συστήματος στο φλοιό. Ο φλοιός αναγνωρίζοντας αυτή την πληροφορία, αρχίζει την θεραπευτική διαδικασία γι’ αυτό το στάδιο επισκευής, μεταδίδοντας το μήνυμα μέσω των φυγόκεντρων ινών, να αφαιρεθεί η φλεγμονή και να χαλαρώσουν οι μυϊκές ίνες και οι συνδετικοί ιστοί.
Μια Εναλλακτική Εξήγηση
Μια κίνηση Bowen ενεργοποιεί τους παρακάτω μηχανισμούς ιάσης, κατάφυση ή μυϊκή κοιλία, όπου εντοπίζονται οι υποδοχείς των τενόντων Golgi, ενημερώνοντας το νευρικό σύστημα για την κατάσταση έντασης, μήκους ή διάτασης των μυοτενοντικών ιστών. Αυτοί οι υποδοχείς διεγείρονται κατά την διάρκεια της «πρόκλησης» (κοντράρισμα) και της «κύλισης» (ρολάρισμα) στην κίνηση Bowen. Σε περίπτωση πόνου ενός κύκλου μυϊκού σπασμού, μπορούμε να εξουδετερώσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο, αλλάζοντας την διέγερση που δέχεται το νευρικό σύστημα.
